In De onverzadigbare vrouw en de afwezige man biedt Lisette Thooft een even prikkelende als diepgaande visie op de verhouding tussen mannen en vrouwen. De auteur deed grondig onderzoek naar eeuwenoude mythes, sagen, godsdienstgeschiedenis en science fiction. Haar stelling is helder: de alledaagse wrijvingen in moderne relaties zijn geen toevallige karakterfouten, maar het resultaat van een duizenden jaren oude darwinistische evolutie en strijd. Door de schaduwzijden van beide seksen openlijk te benoemen en te ontleden via de archetypen van de vrouwelijke 'draak' en de mannelijke 'robot', reikt ze een verfrissend en verbindend kader aan.
Het universele relatieconflict en de twee archetypen
De schrijfster stelt dat geliefden van elkaar willen houden, maar vroeg of laat botsen ze op elkaars universele schaduwzijden:
Hoe mannen vrouwen zien: mannen vinden vrouwen vaak "bemoeizuchtig, bazig, controlerend, bezitterig, gestrest en lastig."
Hoe vrouwen mannen zien: ze vinden mannen dikwijls "laks, lui, bot, slordig, ongedisciplineerd, onverantwoordelijk en egocentrisch."
Dit spruit volgens haar voort uit de aloude voortplantingsstrijd die in moderne relaties is getransformeerd tot een "min of meer beheerste competitie op emotioneel en/of intellectueel niveau."
Mannen zijn vaak een beducht voor hun vrouw en de typisch vrouwelijke attitude want: "Het is nooit genoeg, Ze wil altijd meer, ze is permanent onvervuld. Er is altijd wel iets te klagen, te mopperen, te corrigeren, te wensen. Het moet altijd anders, beter. Hij moet anders."
Lisette Thooft onderscheidt hierin twee centrale archetypes:
De vrouwelijke draak: In elke vrouw schuilt een vuurspuwende en verslindende draak. In de prehistorie manifesteerde die zich op het seksuele vlak, daarna schoof dit op naar het emotionele terrein. Tegenwoordig zit de draak bij veel vrouwen in het hoofd. Haar lichte kant is het krachtige streven naar verbinding; haar donkere kant de neiging tot vernietiging van datgene waarmee zij zich verbindt.
De mannelijke robot: de man kun je zien als een nakomeling van de middeleeuwse gepantserde ridder. Hij doemde op toen religie en technologie het ideaalbeeld creëerden van een onkwetsbare man, los van de aarde, natuur, emoties of liefde. Onthechting is zijn lichte kant, kille gevoelloosheid zijn donkere kant.
De evolutie van de vrouwelijke seksuele macht
Door een diepe duik in oude verhalen toont de auteur aan dat de draak en de slang oorspronkelijk stonden voor de onverzadigbare vrouwelijke lust. Biologisch gezien ligt het reusachtige eitje rustig te wachten "als een draak in haar hol", terwijl miljoenen zaadjes een uitputtende race lopen om erin te verdwijnen. Mannen voelden een diepe angst om na de daad "slap, leeg en met een verschrompeld lid" te worden achtergelaten door de seksuele macht van de vrouw.
Om een beschaving op te bouwen, moest de dierlijke drift van de mens getemd worden:
In antieke tragedies werd elke vrouw die openlijk seksuele begeerte uitte een monster. Vrouwen moesten hun libido intomen; hun onderdrukte energie werd de brandstof voor emoties en intriges.
Het Christendom droeg ertoe bij dat mensen hun driften leerden beheersen. Seksuele zelfbeheersing maakte het mogelijk om elkaar als mensen te zien in plaats van als door voortplantingsdrift gedreven wezens.
De Hoofse liefde: In de middeleeuwen veranderde het symbool van de vrouw van de draak naar de roos. Ridders en troubadours verheerlijkten de vrouw. Via een erotische techniek leerden mannen een vrouw seksueel te bevredigen zonder haar zwanger te maken of hun eigen energie te verliezen.
“In mijn visie is de vrouwelijke seksuele energie in de loop van de mensheidsontwikkeling als het ware in het lichaam ‘opgestegen’, van de voortplantingsorganen naar de borstkas, waar emoties zich manifesteren ”
De Macht van de onmacht en de schaduwwereld
De schrijfster wijst er met klem op dat vrouwen niet louter slachtoffer zijn geweest, maar ook gebruik zijn gaan maken van de "macht van het slachtoffer" of de "macht van de onmacht".
Slachtoffers krijgen psychologisch vaak een gevoel van aanspraak alsof ze meer rechten hebben dan anderen.
Zielige of klagende vrouwen kunnen met hun zwakheid hun omgeving emotioneel chanteren of terroriseren.
In vrouwelijke onderlinge competitie geldt het 'krabbenmandeffect': een vrouw die boven de rest uitsteekt, wordt door de groep naar beneden getrokken.
Lisette Thooft
De mannelijke schaduw: de kille robot
Toen de vrouwelijke natuur volgens Lisette Thooft bedwongen leek, richtten mannen hun zucht naar controle op de buitenwereld en de techniek. Uit de geharnaste ridder evolueerde de robot: de door mannen geschapen namaakmens zonder ziel, waar "niemand thuis is, daarbinnen".
“Het neoliberale systeem is een en al vrijheid zonder liefde, zonder broederschap, zonder mededogen. Mannen spelen in extreme vrijheid spelletjes met geld... De machines ronken voort, de fabriekspijpen roken... Het is een duivels huwelijk tussen robot en draak, tussen de mannelijke en de vrouwelijke schaduwzijden.”
Volgens de auteur lijdt onze huidige cultuur onder een overmaat aan mannelijke kille afstandelijkheid en een tekort aan liefdevolle verbinding. Meer vrouwen aan de top helpt niet als zij zichzelf vermannen of als bazige draken optreden. Wat nodig is, is dat zowel mannen als vrouwen hun eigen schaduw onder ogen zien en hun lichte kant inbrengen.
De passende Partner
De auteur heeft ook ideeën om uit deze patstelling te geraken. Dat betekent dat we ons ontwikkelen op twee sporen:
Het mannelijke spoor (bevrijding/vrijheid): de man die zijn egoïstische eigenbelang opoffert en zijn gevoelswereld en aanwezigheid durft toelaten.
Het vrouwelijke spoor (verbinding/liefde): de vrouw die haar geliefde loslaat. Zij houdt op met hem te willen controleren, corrigeren of opeisen, en hem echt anders laat zijn.
Lisette Thooft introduceert hier de theorie van de passende partner: je kiest automatisch een partner die bij jouw eigen niveau van innerlijke ontwikkeling past. Klagen over de ander heeft dus geen zin.
“Als het goed gaat, als de liefde werkt zoals zij hoort te werken, wordt de man in de loop der jaren een tikje vrouwelijker en de vrouw een pietsje mannelijker. Hij ontwikkelt zorgzaamheid; zij wordt speelser en vrolijker. Ze groeien naar elkaar toe...””
De schrijftster stelt dat als de vrouw haar claimgedrag inziet en ermee stopt en haar geliefde vrij laat, ze een beetje minder vrouw wordt en meer mens. En dat als de man inziet dat hij bezig is een robot te worden en weer zijn best doet om aanwezig te zijn, hij een beetje minder man wordt en meer mens.
Conclusie
Het boek is intussen 15 jaar oud maar actueler dan ooit. Het bevat tal van verhalen en mythes die de stellingen van de auteur onderbouwen. Lisette Thooft schrijft scherp, met humor en zonder schroom, maar altijd met het doel om via zelfinzicht en moed te groeien naar een volwassen, gelijkwaardige liefde. Het is een aanrader voor iedereen die inzicht wil krijgen in de verhouding tussen mannen en vrouwen en zo meer oog heeft voor de eigen schaduwkanten en groeikansen en die van zijn of haar partner. Het boek is uitgegeven bij uitgeverij Balans.